niedzielahandlowa.euWyjątki od zakazu handlu w 2026 roku – pełna lista legalnych furtek
Opublikowano:
Większość niedziel w roku objęta jest ścisłym zakazem handlu. Zgodnie z harmonogramem wynikającym z przepisów prawa, w całym 2026 roku przewidziano jedynie 8 niedziel handlowych. Nie oznacza to jednak, że w pozostałe niedziele zrobienie jakichkolwiek zakupów jest niemożliwe.
Kluczowy akt regulujący te kwestie – Ustawa z dnia 10 stycznia 2018 r. o ograniczeniu handlu w niedziele i święta oraz w niektóre inne dni – zawiera w art. 6 ust. 1 aż 32 wyjątki. Pozwalają one określonym rodzajom placówek prowadzić sprzedaż w pełni legalnie, bez narażania się na wysokie kary finansowe.
Oto pełny przegląd i omówienie najważniejszych legalnych wyłączeń od zakazu handlu, z których konsumenci mogą korzystać w 2026 roku.
1. Sklepy osiedlowe i sieci franczyzowe (Żabka, Carrefour Express, ABC)
To najpopularniejsza i najczęściej wykorzystywana „furtka”. Wyjątek ten nie dotyczy jednak samej marki czy logo sklepu, lecz osoby stanowiącej obsadę za ladą:
- Zasada: Sprzedaż musi być prowadzona osobiście przez przedsiębiorcę będącego osobą fizyczną, we własnym imieniu i na własny rachunek.
- Pomoc rodziny: Właścicielowi sklepu może nieodpłatnie pomagać najbliższa rodzina (np. małżonek, dzieci, rodzice).
- Czego nie wolno: W niedzielę niehandlową w takim sklepie nie mogą pracować osoby zatrudnione na etat ani na umowę zlecenie.
Dzięki temu zapisowi w niedziele otwartych jest wiele punktów sieci franczyzowych (np. Żabka, Lewiatan, Groszek, Euro Sklep) oraz niezależnych sklepów osiedlowych - choć nie wszystkie, bo to zależy od konkretnej placówki, nie od marki.
2. Stacje paliw płynnych
Stacje paliw są wprost wyłączone spod zakazu handlu. Współczesne stacje funkcjonują jako małe supermarkety, w których oprócz paliwa można kupić napoje, pieczywo, żywność, a także artykuły przemysłowe czy chemię gospodarczą. Są one jednym z najpewniejszych miejsc na awaryjne zakupy o każdej porze.
3. Apteki i punkty apteczne
Wszystkie apteki oraz punkty apteczne są zwolnione z zakazu prowadzenia handlu. W niedziele i święta bez przeszkód funkcjonują apteki dyżurne oraz całodobowe, w których oprócz leków można kupić wyroby medyczne, suplementy diety czy artykuły pielęgnacyjne.
4. Gastronomia, piekarnie, cukiernie i lodziarnie
Z zakazu wyłączone są placówki, w których przeważająca działalność polega na usługach gastronomicznych lub sprzedaży wyrobów piekarniczych i cukierniczych:
- Gastronomia: Restauracje, kawiarnie, bary, pizzerie, lokale fast food oraz bary mleczne.
- Piekarnie i cukiernie: Punkty sprzedające świeże pieczywo, ciasta, lody czy kawę.
5. Kioski i saloniki prasowe
Wyjątek obejmuje placówki handlowe, których przeważająca działalność polega na handlu prasą, biletami komunikacji miejskiej, wyrobami tytoniowymi oraz kuponami gier losowych i zakładów wzajemnych (np. Lotto).
6. Kwiaciarnie i punkty przy cmentarzach
Przepisy pozwalają na prowadzenie handlu w punktach, których przeważającą działalnością jest sprzedaż kwiatów, jak również na stoiskach handlowych przy cmentarzach sprzedających kwiaty, wiązanki, wieńce oraz znicze.
7. Sklepy na dworcach, lotniskach, w portach i hotelach
Handel w niedziele jest dozwolony na terenie obiektów infrastruktury transportowej i turystycznej: sklepy convenience i punkty handlowe na dworcach kolejowych, autobusowych, w portach i na lotniskach (w zakresie bezpośredniej obsługi podróżnych), a także sklepiki i punkty usytuowane w zakładach hotelarskich.
8. Automaty vendingowe oraz handel internetowy
Ustawa o ograniczeniu handlu wprost wskazuje, że zakaz nie dotyczy handlu prowadzonego bez udziału człowieka oraz w przestrzeni cyfrowej: samoobsługowych automatów z napojami, przekąskami czy kawą, a także sklepów internetowych, platform e-commerce i zakupów z dostawą do domu. W niedziele niehandlowe prężnie działają też aplikacje do dowozu zakupów i jedzenia.
9. Muzea, kina, obiekty sportowe i turystyczne
Sklepy z pamiątkami, gadżetami czy podstawowymi artykułami mogą działać, jeśli znajdują się na terenie obiektów kultury, oświaty, turystyki, wypoczynku oraz obiektów sportowych. Wskazany obiekt musi być jednak jednostką główną, a sklep jedynie punktem towarzyszącym na jego terenie - Sąd Najwyższy wielokrotnie podkreślał (m.in. w orzeczeniach z 2023 i 2024 roku), że to zwykły sklep musiałby działać na terenie takiej instytucji, a nie odwrotnie: samo dostawienie regału z książkami i kilku krzeseł w sklepie spożywczym nie zmienia jego podstawowego charakteru.
10. Jarmarki, festyny i wydarzenia okolicznościowe
Stoiska handlowe i kramy organizowane wyłącznie na potrzeby festynów, jarmarków, imprez rekreacyjno-sportowych czy wydarzeń kulturalnych są wyłączone spod zakazu.
Co z placówkami pocztowymi? Uszczelnienie przepisów
W pierwszych latach obowiązywania ustawy część sieci handlowych próbowała omijać zakaz, podpisując umowy z operatorami pocztowymi i przekształcając sklepy spożywcze w „punkty odbioru paczek”.
Zostało to ukrócone, choć inaczej, niż mogłoby się wydawać - sama ustawa nie wskazuje wprost żadnego konkretnego progu procentowego przychodów, od którego zależy uznanie działalności pocztowej za przeważającą. Kluczowe znaczenie ma to, jaki rodzaj działalności przedsiębiorca zgłosił jako przeważający we wniosku o wpis do rejestru (CEIDG albo KRS), a orzecznictwo sądowe - w tym Sąd Najwyższy - wielokrotnie badało, czy zgłoszony rodzaj działalności rzeczywiście odpowiada temu, co dana placówka faktycznie sprzedaje. W praktyce zwykły sklep spożywczy, w którym jedynie dodatkowo można nadać paczkę, nie staje się przez to legalnie „placówką pocztową” w rozumieniu ustawy.
Pamiętaj: wyjątek to możliwość, a nie obowiązek
Fakt, że dany typ placówki podlega pod ustawowy wyjątek, oznacza jedynie legalną możliwość jej otwarcia. Właściciel konkretnego sklepu lub franczyzobiorca sam decyduje, czy chce pracować w daną niedzielę. Godziny otwarcia poszczególnych punktów mogą się różnić w zależności od lokalizacji.
Pełną listę kategorii z przykładami konkretnych sieci znajdziesz też na stronie Sklepy otwarte w niedzielę. Szukasz otwartego sklepu w swojej okolicy? Skorzystaj z wyszukiwarki sklepów w pobliżu, aby natychmiast sprawdzić godziny otwarcia najbliższych placówek i zaplanować niedzielne zakupy.